İnşaat All-Risk Sigortası (CAR): 2026 Eksiksiz Rehber
İnşaat all-risk sigortası (CAR — Contractor's All Risks), şantiye süresince inşaat işinin kendisi, kullanılan makine-ekipman ve şantiye kaynaklı üçüncü şahıs zararlarını teminat altına alan paket sigortasıdır. Türkiye'de prim, yapı maliyetinin tipik olarak ‰1,5 ile ‰6 (binde 1,5-6) arasında bir oranla hesaplanır. Yapı denetimi, kamu ihaleleri ve banka kredili projelerde genellikle zorunludur; özel sektörde sözleşmesel olarak istenir.
İnşaat All-Risk Sigortası Nedir?
İnşaat all-risk sigortası, inşaat sektörünün kendine özgü risklerini bütüncül bir paketle teminat altına alan, dünya genelinde standartlaşmış bir sigorta türüdür. İngilizce orijinal adı Contractor's All Risks olduğu için sektörde CAR poliçesi olarak anılır. Türk sigorta pazarında tarife, 1980'lerden itibaren Münih Re ve Swiss Re kaynaklı uluslararası şartlara dayanmaktadır.
Adındaki "all-risk" (tüm-riskler) kavramı, klasik "belirli risk" (named perils) poliçelerinden farkını anlatır: Klasik poliçe yalnızca sözleşmede tek tek sayılan riskleri (yangın, hırsızlık, su baskını vs.) kapsarken; CAR poliçesi açıkça istisna edilmemiş tüm beklenmedik fiziksel zararları otomatik olarak kapsam içine alır. Bu yapı, inşaat gibi öngörülmesi zor risklerin yoğun olduğu alanlarda kritik bir avantaj sağlar.
Türkiye'deki standart poliçe iki ana bölümden oluşur: Bölüm I — Maddi Hasar Teminatı (inşaat işinin kendisi); Bölüm II — Üçüncü Şahıs Hukuki Sorumluluk Teminatı. Çoğu sözleşmeli ihalede her iki bölüm birlikte zorunludur.
Kim Yaptırmalı? Yasal ve Sözleşmesel Durum
Türkiye'de inşaat all-risk sigortasının düzenleyici çerçevesi:
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun: Yapı denetim kuruluşları için "yapı denetim mesleki mesuliyet sigortası" zorunludur; bu CAR'dan ayrı bir poliçedir, ancak çoğu kapsamlı projede beraber alınır.
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu: Kamu ihaleli inşaat projelerinde idare, sözleşmede CAR poliçesi şart koşar; teminat tutarı sözleşme bedeline endekslenir.
- Banka kredisi ile finanse edilen projeler: Kredi sözleşmesinde finansör lehine "loss payee" şartı ile CAR poliçesi şart koşulur.
- Ana yüklenici-alt yüklenici sözleşmeleri: Türkiye'de yaygın bir uygulama olan "principal-controlled" yapıda ana yüklenici alt yüklenicilerin poliçesini şart koşar.
- Özel sektör konut/ofis projeleri: Yasal zorunluluk olmasa bile, mal sahibi-yüklenici sözleşmesinde çoğunlukla şart koşulur.
Poliçeyi alan taraf genellikle ana yüklenicidir; ancak büyük altyapı ve sanayi yatırımlarında "principal-controlled" yaklaşımı tercih edilerek mal sahibi tek bir poliçe ile tüm yüklenici ve alt yüklenicileri kapsama alır.
Kapsam: Bölüm I (Maddi Hasar) ve Bölüm II (Sorumluluk)
Bölüm I — Maddi Hasar Teminatı
Şantiyede ve şantiye depo alanlarında bulunan tüm yapı-iş ekipmanı, inşaat malzemeleri ve tamamlanmış-tamamlanmamış iş kısımları kapsam altındadır:
- Sürmekte olan inşaat işinin kendisi: Yapılan iş, şantiye depo malzemeleri, döşenen tesisat, tamamlanmış kısımlar.
- Yapı malzemeleri: Beton, çelik, tuğla, ahşap, cam, izolasyon malzemeleri vs.
- Şantiye iş ekipmanı (CPE — Contractor's Plant & Equipment): Vinç, kepçe, dozer, beton santrali, jeneratör, kompresör, ölçüm cihazları.
- Şantiye barakaları, geçici tesisler: Ofisler, yemekhane, banyo-tuvalet, depo, koruyucu çitler.
- Saha içi nakliye: Şantiye sınırları içerisinde malzeme ve ekipmanın taşınması sırasında oluşacak zararlar.
- Genişletilmiş bakım dönemi (extended maintenance): Geçici kabulden sonra (genellikle 12-24 ay) bakım periyodu süresince yüklenici bakım faaliyetinden kaynaklı hasarlar.
Bölüm II — Üçüncü Şahıs Hukuki Sorumluluk
Şantiyenin neden olduğu üçüncü şahıs zararlarına karşı koruma:
- Üçüncü şahıs maddi zararları: Komşu binada çatlak, yan parselde araç hasarı, alt yapı (kanalizasyon, elektrik, doğalgaz hattı) zararları.
- Üçüncü şahıs bedeni zararları: Şantiye kaynaklı yaralanma veya ölümler — şantiye dışındaki üçüncü kişiler için.
- Hukuki savunma masrafları: Sigortacının onayıyla yapılan tazminat müzakereleri ve dava savunması.
Bölüm II, sigortalının kendi çalışanlarını kapsamaz; iş kazası kaynaklı çalışan zararları için ayrı bir işveren sorumluluk sigortası gereklidir. Bu, Türkiye'de en sık karşılaşılan kapsam yanılgısıdır.
Standart İstisnalar ve Ek Teminatlar
Standart İstisnalar
- Tasarım hatası (LEG/DE klozları): Tasarımın doğrudan kendisinin yenilenmesi standart kapsamda değildir. Ancak tasarım hatasının diğer iş kısımlarına verdiği zarar DE3 veya DE4 ek teminatı ile kapsama alınabilir; bu ekleme günümüzde standart hâle gelmiştir.
- Aşınma, yıpranma, paslanma, korozyon, kireçlenme.
- Sözleşme cezaları, gecikme tazminatları, kâr kaybı: Standart poliçede yoktur. Kâr kaybı (ALOP — Advance Loss of Profits) ek poliçe ile alınabilir.
- Savaş, terör, nükleer riskler.
- Sigortalının çalışanlarına yönelik talepler.
- Bilgi-veri kaybı, dijital varlık zararı.
- Kasıt ve ağır kusur.
- Yasalara aykırı yapılan işler.
Yaygın Ek Teminatlar (clauses)
| Kloz | Ne sağlar? |
|---|---|
| DE3 / DE4 | Tasarım hatasından kaynaklı diğer iş kısımlarındaki hasar |
| 72 Saat Klozu | Doğal afetlerin tek olay sayılma süresi |
| Çapraz Sorumluluk (Cross Liability) | Sigortalı taraflar birbirine karşı talep edebilir |
| Genişletilmiş Bakım | Geçici kabul sonrası bakım dönemi (12-24 ay) |
| Mevcut Mülkiyet (Existing Property) | Şantiye yakınındaki sigortalıya ait mevcut binalar |
| Profesyonel Ücretler | Hasar sonrası tasarım, mühendislik yenileme ücretleri |
| Enkaz Kaldırma | Hasarlı malzemenin kaldırılma maliyeti |
| ALOP / DSU | Hasar nedeniyle proje gecikmesi sonucu kâr kaybı |
| Deprem Üst Limiti | Standart deprem teminatı üzerine ek |
CAR vs. Montaj All-Risk (EAR) Farkı
| Özellik | İnşaat All-Risk (CAR) | Montaj All-Risk (EAR) |
|---|---|---|
| Tipik proje | Bina, yol, köprü, baraj, sanayi yapı kabuğu | Türbin, jeneratör, üretim hattı, asansör, vinç, soğutma sistemi |
| Ana risk | Yapı malzemesi (beton/çelik/tuğla) hasarı | Monte edilen makinenin kendisi, montaj sırası teknik hata |
| Süre | Ay/yıl mertebesinde uzun süreli | Genellikle haftalar/birkaç ay |
| Test çalıştırma | Yok | Var (test running) — kritik dönem |
| Prim oranı | Sözleşme bedelinin ‰1,5-6'sı | Sözleşme bedelinin ‰2-8'i (test sırası riske göre) |
Karma projelerde: Bir fabrika binası inşaatı + içine üretim hattı montajı gibi karma projelerde her iki kapsamı bir araya getiren CAR + EAR kombine poliçeler düzenlenir. Türkiye sigorta pazarında bu tip kombine poliçeler, sanayi yatırımlarında standart hâle gelmiştir.
2026 Prim Hesaplama Kriterleri
Prim, sözleşme bedelinin (yapı maliyeti) belirli bir oranı olarak hesaplanır. Türkiye'de tipik oranlar:
| Proje Türü | Prim Oranı (binde, ‰) | Tipik Süre |
|---|---|---|
| Konut / Ofis (yüksek katlı) | ‰1,5 - ‰4,0 | 18-30 ay |
| Konut / Ofis (orta katlı) | ‰1,2 - ‰3,0 | 12-24 ay |
| Fabrika / Sanayi Tesisi | ‰2,5 - ‰6,0 | 12-24 ay |
| Otel / Hastane / AVM | ‰2,0 - ‰5,0 | 18-36 ay |
| Otoyol / Köprü / Tünel | ‰4,0 - ‰12,0 | 24-60 ay |
| Baraj / HES / RES | ‰5,0 - ‰15,0 | 36-72 ay |
| Liman / Havalimanı | ‰3,5 - ‰9,0 | 24-48 ay |
Primi etkileyen ana değişkenler:
- Lokasyon ve deprem zonu: 1. derece deprem bölgesinde (Marmara, Doğu Anadolu fay hattı civarı) prim diğer bölgelere göre %25-50 daha yüksektir.
- Zemin etüdü ve geoteknik raporu: Kötü zemin koşulları primi artırır; sağlam zemin etüdü pozitif faktördür.
- Yüklenicinin tecrübesi: Yüklenicinin son 5 yılda tamamladığı benzer proje sayısı, hasar geçmişi (loss ratio).
- Üçüncü şahıs sorumluluk limiti: Kentsel alanda yapılan yüksek katlı inşaatlar için yüksek limit gerekir.
- Geçici tesisler ve yardımcı işler: Şantiye çevresinde mevcut yapılar, yer altı tesisleri, trafik durumu.
- Muafiyet (deductible): Yüksek muafiyet kabul edildiğinde prim önemli ölçüde düşer; yapı maliyetinin %1-3'ü muafiyet tipiktir.
- Kullanılan teknoloji: Yenilikçi tasarım veya Türkiye'de denenmemiş yapım yöntemleri primi artırır.
Hasar Süreci Adım Adım
- Olayın ardından 24-48 saat içinde sigortacıya bildirim: Yazılı bildirim zorunlu. Geç bildirim teminatı tehlikeye atar.
- Şantiyenin korunması ve daha fazla zararın önlenmesi: Sigortalı, hasarın büyümesini önlemek için makul tedbirleri almakla yükümlüdür.
- Hasar yerinin korunması: Eksper gelene kadar olay yerinde değişiklik yapılmaması (zorunlu güvenlik tedbirleri hariç).
- Eksper ataması (genellikle 24-72 saat içinde): Sigortacı bağımsız bir eksper atar; büyük hasarlarda uluslararası eksperlik şirketleri devreye girer.
- Hasar dosyası belgeleri: Şantiye günlüğü, hava koşulları kayıtları, fotoğraf, video, çalışan ifadeleri, zarar tahmini, yapım metodolojisi belgeleri.
- Eksper raporu (4-12 hafta): Hasarın nedeni, kapsam değerlendirmesi, tazmin tutarı önerisi.
- Tazminat ödemesi: Onaylanan tutar, sigortalıya veya banka kredili projelerde kredi veren kuruma ödenir.
- Eski hâline getirme veya yeniden inşa: Sigortalı, ödenen tazminat ile hasarlı kısmı yeniden inşa eder.
Doğru Poliçe Seçimi: 10 Madde
Sigortateklif.net'te 20 yılı aşkın broker deneyimimle, inşaat yüklenicilerine CAR poliçesi alırken önerdiğim 10 madde:
- Sözleşme bedelini doğru beyan edin. Eksik beyan, hasar anında oransal kesinti (under-insurance) doğurur.
- Üçüncü şahıs limitini lokasyona göre belirleyin. Kent merkezinde yapılan yüksek katlı inşaatlar için en az 5.000.000 TL, mega projelerde 25.000.000+ TL gerekir.
- DE3 veya DE4 tasarım kapsamını mutlaka ekleyin. Bu kloz olmadan tasarım hatası kaynaklı dolaylı hasarlar kapsam dışıdır.
- Bakım dönemini sözleşmenizdeki garanti süresine eşit yapın. Eksik bakım dönemi en sık karşılaşılan riskli boşluktur.
- 72 saat klozu mutlaka olsun. Birden fazla doğal afet olayının tek hasar sayılması muafiyeti azaltır.
- Mevcut mülkiyet teminatını ihmal etmeyin. Şantiye içindeki sigortalıya ait mevcut yapılar normalde kapsam dışıdır.
- Çapraz sorumluluk (cross liability) klozunu ekleyin. Ana yüklenici-alt yüklenici karşılıklı dava açabilir hâle gelir.
- ALOP/DSU sigortasını proje finansmanı varsa düşünün. Banka kredili projelerde gecikme tazminatı kâr kaybını karşılar.
- Sigortalı taraflar listesinde tüm ilgilileri belirtin. Mal sahibi, ana yüklenici, alt yükleniciler, danışman mühendislik, finansör — hepsi "named insured" olmalı.
- Sigortayı işin başlangıcından itibaren başlatın. İlk kazma vurulduğunda poliçe yürürlükte olmalı; "construction commencement" tarihi netleştirilmelidir.
İnşaat all-risk sigortası teklifi için Sigortateklif.net broker ekibinden danışmanlık alın
Teklif AlSıkça Sorulan Sorular
İnşaat all-risk sigortası ne zaman başlamalı?
Poliçe ilk kazma vurulduğunda — yani şantiyede ilk fiziksel iş başladığında — yürürlükte olmalıdır. Hatta şantiye çitinin kurulmasıyla başlayan saha hazırlık aşamasını da kapsayacak şekilde planlanması idealdir. Geç başlatılan poliçeler, başlangıç öncesi yaşanan kazaları kapsamaz.
Standart poliçede deprem teminatı var mı?
Türkiye'deki CAR poliçelerinde deprem teminatı standart kapsamdadır ancak alt limitle çalışır — genellikle yapı bedelinin %25-50'si arasında bir tavanla sınırlandırılır. Yüksek deprem riskli bölgelerde ek prim ödenerek tam değer kapsamı (full value) alınması önerilir.
Şantiyede çalışan işçi yaralanırsa kapsamda mı?
Hayır. CAR poliçesinin Bölüm II (üçüncü şahıs sorumluluk) teminatı sigortalının kendi çalışanlarını kapsamaz. İş kazası ve meslek hastalığı için ayrıca işveren sorumluluk sigortası alınmalıdır. Bu, yüklenicilerin en sık yaptığı kapsam hatasıdır.
Alt yüklenicilerin de kapsamda olması için ne yapmalı?
İki yöntem vardır: (1) "Principal-controlled" yaklaşımla mal sahibi tek bir poliçe ile tüm yüklenici-alt yüklenicileri "named insured" olarak ekler. (2) Klasik yaklaşımda her alt yüklenici kendi poliçesini alır ve ana yüklenici sözleşmesinde poliçe ibrazı şart koşulur. Büyük projelerde birinci yöntem yönetimsel açıdan daha verimlidir.
Şantiyede çalınan ekipman kapsamda mı?
Hırsızlık standart olarak kapsamdadır ancak iki istisna vardır: (a) "Mysterious disappearance" (gizemli kayıp) — hırsızlık delili olmadan kaybolan ekipmanlar genellikle kapsam dışıdır. (b) Şantiye güvenlik önlemlerinin alınmamış olması durumu — sigorta sözleşmesinde belirtilen minimum koruma şartlarının (çit, bekçi, aydınlatma vs.) sağlanmaması teminatı tehlikeye atar.
Şantiye dışına çıkan ekipman kapsamda mı?
Şantiye sınırları içerisindeki nakliye ve hareket kapsamdadır. Şantiye dışına çıkan ekipman (örneğin başka bir şantiyeye taşınan vinç) standart kapsamda değildir; ayrı bir CPE poliçesi (Contractor's Plant & Equipment) veya nakliyat sigortası gerekir.
Yağmur/sel zararı kapsamda mı?
Evet, all-risk yapısı gereği sel ve yağış kaynaklı zararlar kapsam içindedir. Ancak şantiyenin doğal yapısına aykırı yapılması, yağmur drenajının ihmali veya öngörülebilir mevsim koşullarının dikkate alınmaması "ağır kusur" sayılarak teminatı tehlikeye atabilir.
Geçici kabul sonrası teminat sürer mi?
Geçici kabulün yapıldığı an itibarıyla Bölüm I (maddi hasar) teminatı sona erer; bu noktadan sonra sürekli kullanım sigortası (yangın/işyeri sigortası) devreye girer. Ancak "extended maintenance" klozuyla yüklenicinin bakım dönemi boyunca yaptığı işler kaynaklı yeni hasarlar için 12-24 ay daha kapsam devam eder.
Komşu binada çatlak oluşursa nasıl tazmin edilir?
Bölüm II (üçüncü şahıs sorumluluk) teminatından karşılanır. Eksper inceleme yapar, çatlağın inşaattan kaynaklandığı tespit edilirse onarım maliyeti ödenir. Bu nedenle komşu yapıların başlangıç durumunun fotoğraf ve raporla tespit edilmesi ("pre-condition survey") çok kritiktir.
Yüklenici iflas ederse poliçe geçerli mi?
Eğer mal sahibi de "named insured" olarak poliçede yer alıyorsa, yüklenici iflas etse bile mal sahibi kendi adına talep edebilir. Bu, principal-controlled yaklaşımının en büyük avantajıdır. Sadece ana yüklenici adına alınmış poliçelerde iflas durumunda süreç karmaşıklaşır.
Sigortateklif.net hangi şirketlerle çalışır?
Sigortateklif.net, TOBB Levha No T13611-3E2Y ile yetkili broker olarak Türkiye'de inşaat sigortası düzenleyen tüm yerli ve uluslararası yeniden sigorta destekli sigorta şirketleriyle çalışmaktadır. Bağımsız broker konumumuz sayesinde proje büyüklüğüne ve özelliklerine en uygun teminat-fiyat kombinasyonunu sunarız.
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun — mevzuat.gov.tr
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu
- Münih Re ve Swiss Re standart CAR şartları (uluslararası)
- Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve her projeye özel sigorta tavsiyesi yerine geçmez. Proje özelinde kapsam ve fiyatlandırma için Sigortateklif.net broker ekibi ile iletişime geçin.