İnşaat All Risk Sigortası Primi Nasıl Hesaplanır?

İnşaat all risk sigortası (CAR) primi, projeden projeye geniş bir yelpazede değişir. Aynı sözleşme bedeline sahip iki farklı proje için verilen prim teklifi, risk faktörlerine bağlı olarak %200-300 farklılık gösterebilir. Prim hesaplama mantığını anlamak hem teklif karşılaştırması yapmanıza hem de sigorta şirketinin sizden ek bilgi taleplerini yönetmenize yardımcı olur. Bu yazıda CAR sigortası primini etkileyen tüm faktörleri detaylı inceliyoruz.

Prim Hesaplamada Temel Mantık

İnşaat all risk sigortası primi, aşağıdaki temel formülle hesaplanır:

Prim = Sigorta Bedeli × Temel Risk Oranı × Risk Çarpanları

Bu formüldeki bileşenleri tek tek inceleyelim.

Sigorta Bedeli

Sigorta bedeli, projenin tam sözleşme tutarına dayanır:

• Ana sözleşme bedeli (ana yüklenicinin payı).
• Alt yüklenici (taşeron) bedelleri eklenirse.
• Mevcut yapı değeri (yenileme/onarım projelerinde).
• Geçici yapı değeri (vinç, iskele, kalıp vb.).
• Şantiye malzeme stok değeri.
• İdari binalar ve şantiye eşyaları.

Genellikle sözleşme bedelinin %110-120'si sigorta bedeli olarak alınır. %120 önerilir çünkü hasar sonrası enflasyon ve yenileme bedeli artmış olur.

Temel Risk Oranı

Proje türüne göre değişen ana orandır. Yaklaşık değerler:

• Konut ve düşük katlı bina: Binde 0.8 - 1.5
• Yüksek katlı yapı: Binde 1.5 - 3.0
• Endüstriyel tesis: Binde 2.0 - 4.0
• Otoyol ve köprü: Binde 3.0 - 6.0
• Tünel: Binde 5.0 - 12.0
• Baraj: Binde 4.0 - 10.0
• Liman ve kıyı yapıları: Binde 4.0 - 8.0
• Termik/HES santral: Binde 5.0 - 15.0

Risk Çarpanları — Prim'i Artıran Faktörler

1. Coğrafi Konum

• Deprem bölgesi: 1. derece deprem bölgesi 1.5-2.5x.
• Sel riski: Akarsu yakınında 1.3-1.8x.
• Heyelan: Eğimli arazi 1.4-2.0x.
• Kıyı kesimi: Tuzlu hava ve fırtına 1.2-1.5x.
• Yüksek rakım: Çığ ve kar yükü 1.3-1.7x.

2. Proje Süresi

• 12 ay altı: Standart oran.
• 12-24 ay: 1.1-1.3x.
• 24-36 ay: 1.3-1.6x.
• 36 ay üstü: 1.6-2.0x.

Uzun süreli projelerde risk dönemi de uzar, prim artar.

3. Yüklenici Tecrübesi

• 10+ yıl tecrübe: 1.0x (standart).
• 5-10 yıl tecrübe: 1.1-1.2x.
• 3-5 yıl tecrübe: 1.2-1.4x.
• 3 yıldan az: 1.4-1.8x veya kabul edilmeyebilir.

4. Yapım Yöntemi

• Konvansiyonel betonarme: Standart.
• Çelik yapı: 1.0-1.1x.
• Prefabrik: 0.95-1.05x (genelde indirim).
• Yeni teknoloji (modüler vb.): 1.2-1.5x.

5. Hasar Geçmişi

Geçmiş hasarsızlık dönemi:

• 3+ yıl hasarsız: %10-20 indirim.
• 5+ yıl hasarsız: %20-30 indirim.
• Son 12 ayda hasar: %20-40 zam.

6. Limit ve Muafiyet Yapısı

Yüksek limit + düşük muafiyet = yüksek prim. Düşük limit + yüksek muafiyet = düşük prim. Tipik muafiyet: olay başı 25.000-100.000 TL, doğal afetlerde 200.000-500.000 TL.

Üçüncü Kişi Sorumluluk Bölümü

CAR poliçesinin üçüncü kişi sorumluluk bölümünün primi ayrı hesaplanır:

• Şehir içi şantiye: Yüksek prim (yaya, araç riski).
• Şehir dışı: Düşük prim.
• Komşu bina varlığı: Prim artırıcı.
• Yer altı kazısı yakınında alt yapı: Prim artırıcı (boru, kablo zararı riski).

Tipik 3. kişi sorumluluk primi: Sigorta bedelinin %10-25'i kadar ek prim.

Örnek Hesaplama

200 daireli konut projesi:

• Sözleşme bedeli: 150.000.000 TL
• Sigorta bedeli (%115): 172.500.000 TL
• Süre: 24 ay
• Konum: 1. derece deprem bölgesi
• Yüklenici: 8 yıl tecrübeli
• Yapım: Konvansiyonel betonarme

Hesaplama:

• Temel oran (yüksek katlı bina): Binde 2.0 = 0.002
• Sigorta bedeli × oran: 172.500.000 × 0.002 = 345.000 TL
• Deprem çarpanı: 1.8x → 621.000 TL
• Süre çarpanı: 1.2x → 745.200 TL
• Yüklenici çarpanı: 1.15x → 856.980 TL
• Üçüncü kişi sorumluluk eklentisi (~%15): +128.547 TL
• TOPLAM TAHMİNİ PRİM: ~985.000 TL

Bu değer, gerçek tekliflerde sigorta şirketinin risk algısı ve mali politikalarına göre %20 fark gösterebilir.

Prim Düşürme Yolları

1. Yüksek muafiyet alın: %5-15 indirim sağlayabilir.
2. İSG belgelerinizi sunun: ISO 45001, OHSAS belgeleri ile %5-15 indirim.
3. Yüklenici tecrübesini belgeleyin: Hasarsızlık geçmişi sertifikalarıyla.
4. Çoklu poliçe paketi: Aynı sigorta şirketinden CAR + EAR + sorumluluk paketi alın.
5. Yıllık tek poliçe: Aynı yüklenicinin yıl boyunca yapacağı tüm projeleri için tek poliçe.

Sık Sorulan Sorular

Prim peşin mi ödenir taksit mi?

Çoğu sigorta şirketi 4-12 taksit imkânı sunar. Peşin ödemede %3-8 indirim alabilirsiniz.

Proje süresi uzarsa prim ne olur?

Süre uzaması durumunda ek süre primi hesaplanır ve fatura edilir. Genellikle aylık prorata oranıyla.

Erken bitirme indirimi alır mıyım?

Bazı poliçelerde "erken kabul indirimi" vardır, kalan süre primini iade eder. Sözleşmenizde bu klausel olmalı.

İhale teklif verirken sigorta primi nasıl yansıtılır?

İhale dosyasında genellikle "genel giderler" altında %0.5-1.5 oranında prim öngörülür. Detaylı projelerde önceden teklif almak gerekir.