İnşaat all risk (CAR — Contractor's All Risks) sigortası, sorumluluk branşlarının aksine tek bir formla bitmez. Sebebi basit: bu poliçe bir firmayı değil, belirli bir şantiyeyi, belirli bir takvimde sigortalar. Bu yüzden başvuru, sigortacıya "kim olduğunuzu" değil "neyi, nerede, ne kadar sürede, kaç liralık iş yapacağınızı" anlatma sürecidir. Bu rehber, o anlatımı doğru kurmanın yolunu gösterir: hangi evrakı hazırlarsınız, sigorta bedelini neye göre yazarsınız, poliçenin hangi anda başlaması gerekir ve hangi teminatı istemezseniz poliçeye hiç girmez.
- Kimin yaptırması gerekir — ve poliçeyi kim aldırır
- CAR başvurusu neden diğer poliçelerden farklı?
- Başvuru için hazırlanacak evraklar ve bilgiler
- Adım adım başvuru süreci (7 adım)
- En kritik detay: poliçe hangi anda başlamalı?
- İstemezseniz gelmeyen klozlar
- Başvuruda en sık yapılan 7 hata
- Sık sorulan sorular
Kimin yaptırması gerekir — ve poliçeyi kim aldırır
İnşaat all risk sigortası Türkiye'de yasal olarak zorunlu bir poliçe değildir. Ne var ki "zorunlu değil" ile "isteğe bağlı" aynı şey değildir. CAR poliçesi pratikte üç kanaldan dayatılır:
- İhale ve sözleşme şartnamesi: Kamu ihalelerinin ve kurumsal işverenlerin sözleşmelerinde CAR poliçesi, ödeme hakedişinin ön koşulu olarak yazılır. Şartname çoğu zaman sadece "CAR yaptırılacaktır" demez; teminat limitini, üçüncü şahıs limitini ve bazen muafiyet tavanını da belirler.
- Kredi veren banka: Proje finansmanı kullanan işlerde banka, kendi alacağını korumak için poliçede dain-i mürtehin (rehin alacaklısı) sıfatıyla yer almak ister.
- Mal sahibi–müteahhit dengesi: Kat karşılığı işlerde mal sahibi, arsasının üzerindeki riskin sigortalı olmasını ister; müteahhit ise kendi imalatını korumak ister. İkisi de aynı poliçede sigortalı olabilir.
CAR başvurusu neden diğer poliçelerden farklı?
İşyeri ya da sorumluluk poliçelerinde sigortacı bir işletmeyi fiyatlar: faaliyet konusu, ciro, çalışan sayısı. CAR'da ise sigortacı bir projeyi fiyatlar. Fark, başvuruda istenen bilginin cinsini tamamen değiştirir:
| Boyut | Klasik poliçe (işyeri/sorumluluk) | İnşaat All Risk (CAR) |
|---|---|---|
| Sigorta konusu | Var olan, tamamlanmış bir yapı veya faaliyet | Henüz var olmayan, her gün büyüyen bir imalat |
| Değer | Bugün bellidir, sabittir | Sıfırdan başlar, teslimde zirveye çıkar — poliçe en yüksek noktaya göre kurulur |
| Süre | Standart 1 yıl | İşin süresi kadar (aylarla ölçülür), + bakım devresi |
| Ana belge | Vergi levhası / faaliyet beyanı | Keşif özeti (metraj-maliyet) + iş programı + sözleşme |
| Yenileme | Her yıl tekrarlar | Yenilenmez; iş biter, poliçe biter. Uzatma gerekirse zeyilname ile |
Bu tablonun pratik sonucu şudur: CAR başvurusunda gecikmenin sebebi neredeyse hiçbir zaman sigortacı değildir — keşif özetinin hazır olmamasıdır. Poliçenin ne kapsadığına dair temel çerçeve için: İnşaat All Risk Sigortası Nedir? Hangi Riskleri Kapsar?
Başvuru için hazırlanacak evraklar ve bilgiler
Aşağıdaki liste, tipik bir CAR teklifi için istenen bilgi setidir. Projenin büyüklüğüne göre sigortacı bunların bir kısmıyla yetinebilir; büyük ve teknik işlerde ise ek soru formu veya risk mühendisi ziyareti gündeme gelebilir. Listeyi "evrak toplama ödevi" olarak değil, teklifin kalitesini belirleyen girdi olarak okuyun: eksik bilgiyle gelen teklif, sigortacının belirsizliği fiyata yazmasına yol açar.
1. Zorunlu çekirdek
| Belge / bilgi | Neden istenir? | Pratik not |
|---|---|---|
| Keşif özeti / sözleşme bedeli | Sigorta bedelinin temelidir. Poliçenin taşıyacağı azami yük buradan çıkar. | KDV hariç mi dahil mi olduğunu netleştirin. Sonradan "hangi rakamı yazdık?" tartışması hasarda çıkar. |
| İş programı / başlangıç–bitiş tarihi | Poliçe süresi, teminatın kapsadığı zaman aralığıdır. | Gerçekçi olun. "İdealde 10 ay" değil, gecikme payıyla birlikte düşünün. |
| Şantiye adresi ve koordinatı | Deprem bölgesi, sel/dere yatağı yakınlığı, zemin durumu fiyatın en sert kalemidir. | Ada/parsel bilgisi verin. "İlçe merkezi" tarifi yetmez. |
| İşin cinsi ve teknik tarifi | Bina inşaatı ile istinat duvarı, tünel veya altyapı aynı risk sınıfı değildir. | Kat adedi, bodrum derinliği, taşıyıcı sistem (betonarme/çelik) mutlaka yazılsın. |
| Sigortalı taraflar | Poliçede adı geçmeyen taraf teminattan yararlanamaz. | Mal sahibi, yüklenici, taşeronlar — kimin gireceğine baştan karar verin. |
2. Duruma göre istenenler
- Zemin etüdü raporu: Derin kazı, iksa (istinat/perde) veya problemli zemin varsa fiyatı doğrudan etkiler.
- Komşu yapı envanteri: Bitişik nizam kazılarda üçüncü şahıs riski buradan okunur. Kazı öncesi komşu binaların fotoğraflı tespiti hem sigortacı hem sizin için değerlidir.
- Kullanılacak iş makineleri listesi: Vinç, kule vinç, ekskavatör vb. otomatik olarak kapsamda değildir; ayrı bölüm/teminat konusudur.
- Şantiye tesisleri: Konteyner, kalıp, iskele, geçici barakalar — imalat bedeline dahil olmadıkları için ayrı beyan edilmezlerse teminat dışında kalır.
- Dain-i mürtehin yazısı: Kredi kullanılıyorsa bankanın istediği ifade birebir poliçeye yazılmalıdır.
- İhale şartnamesinin sigorta maddesi: En değerli belge budur — poliçenin neye uyması gerektiğini kelime kelime söyler.
Adım adım başvuru süreci (7 adım)
-
Projeyi tarif edin, evrağı toplayın
Yukarıdaki çekirdek beş kalemi bir sayfada toplayın. Teklif sürecinin hızını da kalitesini de belirleyen şey bu tek sayfadır. Şartname varsa en başa koyun.
-
Sigorta bedelini doğru kurun
CAR'da sigorta bedeli, işin tamamlandığındaki toplam maliyetidir — bugünkü ilerleme değil. Yani ilk kazıkta bile poliçe, teslim günündeki değeri taşır. Bedelin içine imalat maliyeti, malzeme, işçilik, nakliye ve varsa mal sahibince temin edilen malzemenin değeri girer.
Buradaki en pahalı hata eksik sigortadır: bedeli olduğundan düşük beyan ederseniz, kısmi hasarda tazminatınız oransal olarak kırpılır. Poliçe "az prim ödedin, az öderim" der. Sigorta bedelini yukarı yuvarlamanın maliyeti primdir; aşağı yuvarlamanın maliyeti hasar anında ödenmeyen tazminattır.
-
Süreyi gerçek takvime göre yazın
Poliçe süresi, iş programındaki başlangıçtan geçici kabule kadar olan dönemi kapsamalı; üzerine bakım devresi eklenmelidir. İnşaatta gecikme kuraldır, istisna değil. Süre yetmezse poliçe kendiliğinden uzamaz — bitmeden önce zeyilname yaptırmak gerekir.
-
Teminat yapısını kurun
CAR iki ana bölümden oluşur: Bölüm I — maddi hasar (imalatınıza gelen zarar) ve Bölüm II — üçüncü şahıs mali mesuliyet (komşuya, yoldan geçene, karşı binaya verdiğiniz zarar). İkinci bölümün limiti ayrı belirlenir ve şehir içi işlerde çoğu zaman asıl risk odur. Detay: Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Teminatı (TPL) – İnşaat All Risk Detayı.
-
Klozları ve muafiyetleri müzakere edin
CAR, klozlarla şekillenen bir poliçedir. Aşağıdaki kloz bölümünü teklif elinize geçmeden okuyun; çünkü kloz eklemenin doğru zamanı teklif aşamasıdır, hasar sonrası değil. Muafiyet ise iki yönlü bir kaldıraçtır: yükseltirseniz prim düşer, ama küçük hasarları kendi cebinizden ödersiniz.
-
Teklifi karşılaştırın — fiyata değil, farka bakın
İki CAR teklifini karşılaştırırken bakılacak yer prim satırı değildir. Sırasıyla şunu kontrol edin: sigorta bedeli aynı mı, süre aynı mı, TPL limiti aynı mı, muafiyetler aynı mı, kloz listesi aynı mı. Bu beşi eşitlemeden yapılan fiyat kıyaslaması yanıltıcıdır. Primin hangi değişkenlerden oluştuğu: İnşaat All Risk Sigortası Primi Nasıl Hesaplanır?
-
Poliçeleştirin ve şantiyeye asın
Poliçe tanzim edildikten sonra iş bitmez: poliçe numarası, teminat limitleri ve hasar ihbar hattı şantiye şefinin erişebileceği yerde olmalıdır. Hasar anında en çok kaybedilen şey zamandır; ihbar gecikmesi tazminatı tartışmalı hale getirir.
En kritik detay: poliçe hangi anda başlamalı?
Bu bölüm, tüm rehberdeki tek en önemli cümleyi taşıyor: CAR poliçesi, şantiyeye ilk malzeme indiği ya da ilk kazma vurulduğu andan önce başlamalıdır.
Sebebi, inşaat risklerinin dağılımıyla ilgili. Sezgi, riskin işin sonunda — bina yükselince — en büyük olduğunu söyler. Doğru; hasarın büyüklüğü açısından öyledir. Ama hasarın sıklığı açısından işin ilk dönemi en yoğun bölümdür: kazı, iksa, zemin suyu, komşu yapı oturmaları, hafriyat nakliyesi. Yani poliçesiz geçirilen ilk haftalar, "nasılsa henüz bir şey yok" diye düşünülen ama üçüncü şahıs hasarının en olası olduğu dönemdir.
Bakım devresi de aynı mantığın diğer ucudur: geçici kabulden sonra, kesin kabule kadar geçen sürede sizin imalatınızdan kaynaklanan kusurlar ortaya çıkabilir. Poliçe geçici kabulde bitiyorsa, bu dönem savunmasızdır.
İstemezseniz gelmeyen klozlar
CAR'ın standart gövdesi, "her şey teminat altında, istisnalar sayılıdır" mantığıyla kurulur. Ama poliçenin gerçek gücü ek klozlarda saklıdır. Aşağıdakiler otomatik gelmez; teklif aşamasında açıkça istenmesi gerekir. Genel şartların madde madde okunuşu için: İnşaat All Risk Sigortası Genel Şartları: Madde Madde Rehber.
| Kloz | Neyi çözer? Kim istemeli? |
|---|---|
| Deprem, sel, su baskını | Türkiye'de fiilen vazgeçilmez. Bazı tekliflerde teminat dışıdır ya da yüksek muafiyetle verilir. Detay: İnşaat Süresi Boyunca Doğal Afet Teminatı. |
| Grev, lokavt, kargaşalık, terör (GLKHHKNH) | Şehir içi ve kamuya açık alandaki işlerde. Standart gövdede yer almaz. |
| Enkaz kaldırma masrafları | Hasar sonrası ilk fatura budur ve bedeli şaşırtır. Ayrı limitle istenmezse tazminattan yenir. |
| Komşu binalar / mevcut yapılar | Bitişik nizamda ve tadilat işlerinde kritik. Kendi imalatınız değil, çevresindeki mevcut yapı hasarını konu alır. |
| Çapraz sorumluluk (cross liability) | Poliçedeki sigortalıların birbirine verdiği zararı konu alır. Taşeronlu işlerde bu kloz yoksa, taşeronunuzun size verdiği hasar boşlukta kalabilir. |
| Bakım devresi (geniş/dar) | Geçici kabul sonrası dönem. "Dar" sadece bakım işlerini, "geniş" inşaat döneminden kaynaklanan kusurları da kapsar. |
| Fazla mesai, tatil günü ve acil nakliye masrafları | Cezai şartlı, teslim tarihi sıkışık işlerde. Hasar sonrası hızlanmanın maliyetini karşılar. |
| İş makineleri / şantiye tesisleri | İmalat bedeline dahil olmadıkları için ayrı bölüm gerektirir. Kule vinç en tipik örnektir. |
Başvuruda en sık yapılan 7 hata
- Sigorta bedelini bugünkü ilerlemeye göre yazmak. Bedel, işin bittiğindeki toplam maliyettir. Bu hata doğrudan eksik sigortaya ve kırpılmış tazminata çıkar.
- Poliçeyi kazıdan sonra yaptırmak. Riskin sıklık olarak en yoğun dönemi teminatsız geçirilir; üstelik oluşmuş hasar sonradan satın alınamaz.
- Süreyi iyimser yazmak. Bitmeyen işte poliçe biter. Uzatma, süre dolmadan zeyille yapılmalıdır.
- Üçüncü şahıs limitini sembolik tutmak. Şehir içi işlerde tazminatın büyüğü kendi imalatınızdan değil, komşudan/yoldan gelir.
- Şantiye tesislerini ve iş makinelerini beyan etmemek. İskele, kalıp, konteyner ve vinç, imalat bedelinin içinde sayılmaz.
- Taşeronları poliçeye yazmamak. Poliçede adı geçmeyen taşeronun verdiği hasar, çapraz sorumluluk klozu da yoksa tartışmalı hale gelir.
- Şartnameyi okumadan fiyat karşılaştırmak. En ucuz teklif, çoğu zaman şartnamenin istediği bir teminatı içermeyen tekliftir.
Komşu ürünle karıştırmayın
İki farklı poliçe, ön ödemeli konut projelerinde sık karıştırılır. İnşaat all risk, şantiyedeki fiziksel hasarı karşılar: yangın, deprem, çökme, üçüncü şahıs zararı. Bina tamamlama sigortası ise fiziksel bir hasarı değil, müteahhidin iflas veya yükümlülüğünü yerine getirememesi halinde daire alıcısının uğrayacağı zararı konu alır. Biri "bina hasar görürse", diğeri "bina hiç bitmezse" sorusunu cevaplar; birbirinin yerine geçmezler. Ayrıntı: Bina Tamamlama Sigortası sayfası.
CAR ile montaj sigortası (EAR) arasındaki ayrımı da netleştirmek isterseniz: CAR (Contractor's All Risks) ve EAR Sigortası Farkı.
Projenize özel inşaat all risk teklifi alın
Keşif özeti ve iş programınızla birlikte inceleyelim; teminat yapısını projenizin gerçek riskine göre kuralım. Lisanslı acente olarak poliçenizi biz düzenleriz.
İnşaat All Risk Teklifi Al →Sık sorulan sorular
İnşaat all risk sigortası zorunlu mu?
Yasal olarak zorunlu değildir. Ancak kamu ihalelerinde ve kurumsal işveren sözleşmelerinde şartname gereği istenir; proje finansmanı kullanılan işlerde de banka tarafından talep edilir. Bu durumlarda poliçe fiilen zorunlu hale gelir.
İnşaat all risk sigortası için hangi evraklar gerekir?
Çekirdek belge seti şudur: keşif özeti veya sözleşme bedeli, iş programı (başlangıç–bitiş tarihleri), şantiye adresi ve ada/parsel bilgisi, işin teknik tarifi (kat adedi, bodrum derinliği, taşıyıcı sistem) ve sigortalı olacak tarafların listesi. Projeye göre zemin etüdü raporu, iş makineleri listesi, dain-i mürtehin yazısı ve ihale şartnamesinin sigorta maddesi de istenebilir.
Poliçe ne zaman başlamalı?
Şantiyeye ilk malzeme indiği ya da ilk kazı yapıldığı andan önce başlamalıdır. Kazı ve iksa dönemi, hasar sıklığının en yüksek olduğu bölümdür. Ayrıca meydana gelmiş bir hasar sonradan sigortalanamaz; poliçe başlangıcından önce oluşan zarar teminat dışındadır.
Sigorta bedeli olarak hangi rakamı yazmalıyım?
İşin tamamlandığındaki toplam maliyetini yazmalısınız — bugünkü ilerleme seviyesini değil. Bedele imalat maliyeti, malzeme, işçilik, nakliye ve varsa mal sahibince temin edilen malzemenin değeri dahildir. Bedeli düşük beyan etmek eksik sigortaya yol açar ve kısmi hasarda tazminatınız oransal olarak azalır.
İş uzarsa poliçe otomatik uzar mı?
Hayır. Poliçe süresi dolduğunda teminat sona erer, kendiliğinden uzamaz. İşin uzayacağı anlaşıldığında, poliçe süresi dolmadan önce zeyilname ile uzatma yapılmalıdır. Süre dolduktan sonra yapılan işlem, aradaki boşluğu genellikle kapatmaz.
Taşeronlarım da poliçeden yararlanır mı?
Ancak poliçede sigortalı olarak yer alıyorlarsa yararlanırlar. Adı geçmeyen taşeron, hasar anında üçüncü şahıs konumundadır. Taşeronların birbirine veya ana yükleniciye verdiği zararların karşılanması için ayrıca çapraz sorumluluk (cross liability) klozunun poliçede bulunması gerekir.
Kule vinç ve iskele poliçeye dahil mi?
Otomatik olarak dahil değildir. İş makineleri ve şantiye tesisleri (iskele, kalıp, konteyner, geçici barakalar) imalat bedelinin içinde sayılmaz; ayrı bölüm veya ek teminat olarak beyan edilip poliçeye yazılmaları gerekir.
İnşaat all risk sigortası ne kadar tutar?
Tek bir fiyat yoktur. Prim; sigorta bedeli, işin cinsi ve teknik zorluğu, şantiyenin bulunduğu deprem bölgesi ve zemin durumu, poliçe süresi, seçilen muafiyet ve eklenen klozlarla birlikte belirlenir. Bu değişkenlerin nasıl çalıştığını prim hesaplama rehberimizde açıkladık; projenize özel kesin prim ise aktüeryal değerlendirme sonrası netleşir.
Bina tamamlama sigortası ile aynı şey mi?
Hayır. İnşaat all risk, şantiyedeki fiziksel hasarı (yangın, deprem, çökme, üçüncü şahıs zararı) karşılar. Bina tamamlama sigortası ise müteahhidin iflası veya yükümlülüğünü yerine getirememesi halinde ön ödemeli konut alıcısının zararını konu alır. Farklı riskleri kapsarlar ve birbirinin yerine geçmezler.